Overgewicht

Menig ambitieuze hardloper worstelt met de vraag ‘Hoe houd ik mijn lichaamsgewicht onder controle’. Zodra de wijzer van de weegschaal meer en meer naar rechts buigt, gaat dit al gauw met een terugloop in hardloop-prestaties gepaard. Iedere kilo extra moet toch maar van start naar finish gebracht worden. De in de loop der tijd met pijn en moeite afgetrainde onsjes hebben ‘als lichaam en geest enige tijd wat zwakker worden’ al gauw de neiging in de vorm van kilo’s terug te komen, Het is niet voor niets dat u velen hoort mopperen over : ‘Ieder pondje gaat door het mondje en blijft plakken in je kontje !’ Juist omdat er over dit onderwerp zoveel voedingsfabels de wereld in zijn geholpen en omdat er over afvallen de meeste vragen gesteld worden, wil ik in meerdere artikeltjes dit onderwerp onder de loep nemen.
Vandaar dat dit artikel verre van volledig is en lang niet alle vragen zal beantwoorden.

Wat is te dik zijn nu precies ?
Het lichaam bestaat in grote lijnen uit spieren, botten, organen, vocht en vetweefsel. Als iemand te zwaar is, bevat zijn of haar lichaam te veel vetweefsel. De oorzaak hiervan is een niet in evenwicht zijnde energiebalans.
Bij deze balans bevindt zich aan de ene kant de opname van energie via de voeding. Deze wordt geleverd door brandstoffen die in ons eten en drinken voorkomen.
Aan de andere kant vinden we de verbranding van deze energieleverende voedingsstoffen. Deze verbranding vindt op twee manieren plaats.
Ten eerste op onwillekeurige wijze.
Voorbeelden van dit energieverbruik zijn het in stand houden van een lichaamstemperatuur van 37 graden Celcius, het kloppen van het hart en de aktiviteit van het spijsverteringskanaal.
Ten tweede op willekeurige wijze.
Dagelijkse arbeid eist ook een hoeveelheid brandstof op. Hierbij denk ik aan het uitoefenen van een bepaald beroep, sporten en zelfs denkwerk kost energie. Bij een te grote hoeveelheid vetweefsel in het lichaam, is het evenwicht van de energiebalans in die zin zoek, dat er meer energie via voeding wordt opgenomen dan het lichaam al dan niet door aktie verbrandt. Helaas verdwijnt deze overtollige energie niet in het toilet, maar wordt het in het lichaam vooral onder de huid opgeslagen in de vorm van vetweefsel.
Deze toename zorgt voor een groeiend lichaamsgewicht. Als dit ernstige vormen aanneemt, spreekt men van overgewicht, ook wel obesitas of adipositas genoemd.

Waar komen die caloriën vandaan ?
Vroeger werd de hoeveelheid energie die voedsel levert, uitgedrukt in ‘kilocaloriën’ (kcal). In de praktijk vergat men echter de aanduiding ‘kilo’ nog al eens en daarom spreekt de volksmond kortweg over ‘caloriën’.
Tegenwoordig wordt de energie in voedsel gemeten met een andere eenheid de ‘kilojoule’ (kj) Omdat nog niet iedereen daaraan gewend is, zien we vaak dat kcal (kilocalorie‰n) en kj (kilojoules) naast elkaar worden gebruikt.
Om de ‘oude’ kcal om te rekenen tot de ‘nieuwe’ kj moet u de eerste met 4,2 vermenigvuldigen.
In ons eten en drinken zitten vier voedingsstoffen die energie leveren.
Hiervan komen eiwitten, vetten en koolhydraten in de dagelijkse voeding voor en zorgt nummer vier, alcohol, voor wat franje in het leven. Wellicht overbodig, maar deze laatste heeft geen functie ten gunste van de sportprestaties. Andere voedingsstoffen zoals ijzer, cholesterol en zout bijvoorbeeld leveren dus geen energie en kunnen daarom niet dikmakend zijn.
Eiwitten, vetten en koolhydraten behoren in een bepaalde verhouding in de dagelijkse voeding voor te komen. Juist hier zit het knelpunt, zoals u in onderstaande tabel kunt zien.

Kan extra transpireren ook bijdragen tot een beter lichaamsgewicht ?
Zoals gezegd wordt overgewicht veroorzaakt door een te grote brandstofreserve in de vorm van vetweefsel. Dit kan niet weg gemasseerd, opgelost, weggesmolten, uitgepoept of uitgepiest worden. Er zijn slechts twee oplossingen.
De hoeveelheid vetweefsel kan alleen verminderen door een beperking van de energie-opname via de voeding of door toename van de verbranding in de vorm van meer lichamelijke activiteit. U zult nu wel begrijpen dat transpireren niets met afvallen te maken heeft. Extra warm kleden tijdens de training of een bezoek aan de sauna doen hier niets aan af. U verliest veel vocht, het lichaamsgewicht daalt met 1 tot 3 kg, maar binnen 2 dagen is het vochtgehalte in uw lichaam weer op het oude peil. Van bijvoorbeeld 5 tot 10 kg teveel vetweefsel bent u nog steeds niet verlost.

Hoeveel energie verbrand ik tijdens het hardlopen ?
Hardlopen is een sport die al menigeen van zijn of haar overgewicht afgeholpen heeft. In een half jaar tijd 20 tot 30 kg verliezen, behoort tot de reele mogelijkheden.
Eenmaal redelijk getraind, is hardlopen een sport die met een matige intensiteit lang vol te houden is. Mede hierdoor en door het feit dat er behoorlijk wat spiergroepen gebruikt worden, vraagt deze populaire sport veel energie.
Dit blijkt : een marathon in 4 uur tijd uitlopen vraagt 2500 tot 3000 calorieën.
Deze worden geleverd door anderhalve kerst-stol, 5 kalkoenen en 21 oliebollen, om nog even in feestdagen-sfeer te blijven.

Waarom is te zwaar zijn ongezond ?
Een te hoog lichaamsgewicht vergroot de kans op hart- en vaatziekten, diabetes (suikerziekte) , bepaalde vormen van kanker en galblaasziekten.
Bovendien kunt u het vergelijken met het sjouwen van een zware koffer of boodschappentas. Die koffer of tas kunt u neerzetten. Met eigen overgewicht lukt dat niet. Het blijft een voordurende belasting voor uw voeten kniegewrichten. Moeilijk lopen, pijnlijke voeten en knieën komen bij te zware mensen dan ook vaak voor.